İstenmeyen Gebelikte Kürtaj ve Yasal Süreç

İstenmeyen gebelikte kürtaj nedir?

İstenmeyen gebelikte kürtaj, kişinin kendi isteğiyle gebeliğini sonlandırmak amacıyla yapılan rahim tahliyesidir. Tıp ve hukuk dilinde isteğe bağlı rahim tahliyesi ya da isteğe bağlı gebelik sonlandırılması olarak adlandırılır. Türkiye’de bu işlem serbest bırakılmış olmakla birlikte; gebelik haftası, rıza, işlemi yapacak hekim ve işlemin yapılacağı yer bakımından kanunla belirlenmiş kurallara bağlıdır.

Bu sayfada, Ankara’da Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı ve Perinatoloji Uzmanı olarak çalışan Doç. Dr. Harun Egemen Tolunay tarafından, kürtaj Ankara konusunda en çok merak edilen başlıklardan biri olan istenmeyen gebelikte kürtajın yasal süreci ve tıbbi değerlendirmesi hakkında genel bilgiler derlenmiştir. Bu kurallar, kürtaj Ankara’da ya da Türkiye’nin herhangi bir ilinde yapılsın, aynı şekilde geçerlidir.

Kürtajı düzenleyen mevzuat

Türkiye’de isteğe bağlı gebelik sonlandırılması, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ile Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Yürütülmesi ve Denetlenmesine İlişkin Tüzük hükümlerine göre yapılır. Kanun ve Tüzük; yasal süreyi, kimlerin rızasının gerektiğini, işlemi hangi hekimlerin yapabileceğini ve süre aşıldıktan sonra hangi koşullarda rahim tahliyesine izin verildiğini ayrıntılı olarak düzenler.

Kürtaj Ankara: yasal süre 10 hafta

Kanuna göre gebeliğin 10. haftası doluncaya kadar, kişinin sağlığı bakımından tıbbi bir sakınca bulunmuyorsa isteğe bağlı rahim tahliyesi yapılabilir. Bu süre, son adet tarihinin ilk gününden itibaren hesaplanır ve ultrasonografide ölçülen gebelik kesesi ya da embriyo boyutuyla doğrulanır.

Adet düzensizliği olan ya da son adet tarihini hatırlamayan kişilerde gebelik haftası yalnızca ultrasonografi ile belirlenebilir. Bu nedenle gebelik fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması, yasal sürenin doğru belirlenmesi açısından önemlidir.

Kürtaj Ankara: rıza ve izin için kimlerin onayı gerekir?

İsteğe bağlı rahim tahliyesi için her durumda kişinin kendi rızası gerekir. Kişi evli ise eşinin de rızası aranır. Reşit olmayan kişilerde kişinin kendi rızasının yanında velisinin izni de gereklidir. Vesayet altındaki kişilerde ise kişinin ve vasisinin rızasıyla birlikte sulh hâkiminin izni aranır.

Hayati tehlike oluşturan ve beklemeye izin vermeyen acil durumlarda, kişinin hayatını korumak amacıyla bu izinler aranmadan müdahale edilebilir. Bu durumda yapılan işlem, 24 saat içinde il veya ilçe sağlık müdürlüğüne bildirilir.

10 haftadan sonra kürtaj yapılabilir mi?

Gebeliğin 10. haftası dolduktan sonra isteğe bağlı rahim tahliyesi yapılamaz. Bu süreden sonra rahim tahliyesine yalnızca tıbbi zorunluluk hâllerinde izin verilir. Gebeliğin annenin hayatını tehdit etmesi ya da doğacak çocukta ve sonraki nesillerde ağır sakatlığa yol açacak olması bu hâllerin başında gelir.

Bu durumda gerekçe, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile ilgili hastalığın uzmanlık dalından bir hekimin birlikte hazırladığı ve kesin bulgulara dayanan bir raporla belgelenir. 10 haftadan sonraki rahim tahliyeleri yalnızca hastanelerde yapılabilir. Tıbbi zorunluluk bulunmadığı hâlde 10 haftadan büyük bir gebeliğin sonlandırılması Türk Ceza Kanunu’na göre suç oluşturur.

Kürtajı kimler yapabilir?

Gebeliğin 10. haftasına kadar yapılacak isteğe bağlı rahim tahliyesi, Tüzük’e göre kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından yapılır ve uzman hekim muayenehanelerinde de uygulanabilir. 10 haftadan sonra tıbbi zorunluluk nedeniyle yapılacak rahim tahliyesi ise yine kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından, hastane koşullarında gerçekleştirilir.

İşlem öncesinde tıbbi değerlendirme

Yasal koşulların yanı sıra işlemin tıbbi açıdan uygun olup olmadığı da değerlendirilir. Kişinin öyküsü alınır, jinekolojik muayene yapılır ve ultrasonografi ile gebeliğin rahim içinde olup olmadığı ile gebelik haftası belirlenir. Rahim dışı (dış) gebelik gibi farklı bir tablo söz konusuysa değerlendirme ve tedavi süreci tamamen farklıdır.

Kan grubu belirlenir; Rh negatif kan grubuna sahip kişilerde, gerekli görülürse anti-D immünoglobulin uygulanır. Erken gebelik döneminde rahim tahliyesi için Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği yöntem vakum aspirasyondur. Hangi yöntemin uygun olduğuna ise kişinin durumu değerlendirilerek hekim tarafından karar verilir.

Karar sürecinde bilgilendirme

Gebeliği sürdürüp sürdürmeme kararı kişinin kendisine aittir. Hekimin görevi; kişiyi gebelik haftası, yasal koşullar, işlemin nasıl yapılacağı, olası riskler ve işlem sonrası süreç hakkında doğru ve anlaşılır biçimde bilgilendirmektir. Kişi, karar vermeden önce aklındaki tüm soruları hekimine sorabilir ve onam formunu imzalamadan önce bilgilendirmenin tamamlanmasını isteyebilir.

İşlemden sonra yumurtlama, adet kanaması başlamadan önce gerçekleşebilir. Bu nedenle tekrar istenmeyen bir gebelik yaşanmaması için uygun korunma yöntemi hekimle birlikte planlanmalıdır.

Gizlilik ve hasta hakları

Gebelik sonlandırılmasına ilişkin tüm bilgiler, hekimlik meslek sırrı ve hasta hakları mevzuatı kapsamında gizli tutulur. Kişinin sağlık bilgileri, kendi izni ya da kanunda açıkça belirtilen durumlar dışında üçüncü kişilerle paylaşılamaz. Muayene ve bilgilendirme süreci, kişinin mahremiyetine saygı gösterilerek yürütülür.