Kürtaj Nedir?

Kürtaj nedir?

Kürtaj; rahim içindeki gebelik dokusunun boşaltılması ya da rahmin iç tabakasından (endometrium) doku örneği alınması amacıyla yapılan tıbbi işlemlerin halk arasındaki genel adıdır. Tıp dilinde gebelik dokusunun boşaltılmasına rahim tahliyesi (uterin evakuasyon), rahim iç tabakasından tanı amaçlı örnek alınmasına ise küretaj ya da endometrial örnekleme denir.

Kürtaj denildiğinde çoğu zaman yalnızca isteğe bağlı gebelik sonlandırılması akla gelir. Oysa bu işlem; gelişimi durmuş gebelik, boş gebelik veya düşük sonrası rahimde doku kalması gibi sağlıksız gebelik durumlarında ve anormal rahim kanamalarının değerlendirilmesinde de gündeme gelebilir.

Bu sayfada, Ankara’da Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı ve Perinatoloji Uzmanı olarak çalışan Doç. Dr. Harun Egemen Tolunay tarafından, Ankara’da kürtaj hakkında en çok merak edilen konular; kürtajın hangi durumlarda gündeme geldiği, öncesinde nasıl değerlendirildiği ve yasal çerçevesi hakkında genel bilgiler derlenmiştir.

Hangi durumlarda gündeme gelir?

Kürtajın gündeme geldiği durumların başında sağlıksız gebelikler gelir. Gebelik kesesi oluştuğu hâlde embriyonun gelişmediği boş gebelik (anembriyonik gebelik) ve embriyonun gelişiminin ve kalp atımının durduğu gelişimi durmuş gebelik (missed abortus) bu durumlara örnektir. Her iki durumda da tanı ultrasonografi ile konur.

Düşük ya da doğum sonrasında rahim içinde gebeliğe ait doku veya plasenta parçası kalabilir. Tıp dilinde rest materyal olarak adlandırılan bu durum uzun süren kanamaya yol açabilir ve değerlendirme sonucunda rahim içinin boşaltılması gerekebilir.

Anormal rahim kanamalarında ya da rahim iç tabakasında kalınlaşma saptanan durumlarda, tanı koymak amacıyla doku örneği alınabilir ve bu örnek patolojik incelemeye gönderilir. Bunların yanı sıra, yasal sınırlar içinde isteğe bağlı gebelik sonlandırılması da kürtajın gündeme geldiği durumlar arasındadır.

Öncesinde nasıl değerlendirilir?

İşlem kararından önce kişinin şikâyetleri ve gebelik öyküsü dinlenir, jinekolojik muayene yapılır. Ultrasonografi ile gebelik haftası, gebeliğin rahim içinde olup olmadığı ve rahim içinin durumu değerlendirilir. Gerekli görülen durumlarda kan grubu (Rh) ve bazı kan tetkikleri istenir. Kişi; bulgular, uygun seçenekler ve olası riskler hakkında bilgilendirilir ve onamı alınmadan işlem yapılmaz.

Hangi yöntemler kullanılır?

Dünya Sağlık Örgütü, erken gebelik döneminde rahim tahliyesi için vakum aspirasyon yöntemini önermektedir. Bazı durumlarda ilaçla tedavi ya da yakın takip de seçenekler arasında yer alabilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna; gebelik haftası, ultrasonografi bulguları ve kişinin genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek hekim tarafından karar verilir.

Türkiye’de ve Ankara’da kürtajın yasal çerçevesi

Türkiye’de isteğe bağlı gebelik sonlandırılması, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ve Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Yürütülmesi ve Denetlenmesine İlişkin Tüzük hükümlerine göre yapılır. Buna göre gebeliğin 10. haftası doluncaya kadar, kişinin sağlığı bakımından tıbbi bir sakınca bulunmuyorsa isteğe bağlı rahim tahliyesi yapılabilir.

İşlem için kişinin kendi rızası gerekir. Kişi evli ise eşinin, reşit değilse velisinin de izni aranır. Gebeliğin 10. haftasından sonra rahim tahliyesi ancak gebeliğin annenin hayatını tehdit ettiği ya da doğacak çocukta ağır bir sakatlığa yol açacağı tıbbi zorunluluk hâllerinde, ilgili uzman hekimlerin hazırladığı raporla ve hastane koşullarında yapılabilir. Bu kurallar, kürtaj Ankara’da ya da Türkiye’nin herhangi bir ilinde yapılsın, aynı şekilde geçerlidir. Gebelik haftası, son adet tarihi ve ultrasonografi bulgularına göre belirlenir.

İşlem sonrasında nelere dikkat edilmelidir?

İşlem sonrasında birkaç gün hafif kanama ve kramp tarzında ağrı görülebilir. Adet kanaması genellikle 4–6 hafta içinde başlar. Yumurtlama bundan önce gerçekleşebileceği için gebelik istenmiyorsa korunma yöntemi hekimle konuşulmalıdır.

Üst üste iki saat boyunca saatte iki pedi dolduracak kadar yoğun kanama, 38 °C ve üzerinde ateş ya da titreme, ağrı kesiciyle geçmeyen şiddetli karın ağrısı, kötü kokulu vajinal akıntı veya baş dönmesi ve bayılma hissi olması durumunda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.